Όταν το όραμα συναντά την πραγματικότητα και η ευθύνη αποκτά ταυτότητα

Υπάρχουν τίτλοι που γεννιούνται από στιγμιαία έμπνευση, και υπάρχουν τίτλοι που γεννιούνται από χρόνια παρατήρησης, εμπειρίας και προβληματισμού. Ο τίτλος «Παιδί ή Αθλητής;» ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Δεν είναι μια απλή ερώτηση. Είναι ένα βαθύτατο δίλημμα, μια εσωτερική αναμέτρηση που κάθε προπονητής και κάθε γονέας καλείται να λύσει, αν θέλει να προχωρήσει ουσιαστικά σε έναν χώρο που απαιτεί πειθαρχία, γνώση και αμοιβαίο σεβασμό.

Γιατί όταν ένα παιδί περνά την πόρτα ενός συλλόγου, έρχεται ως παιδί.

Αλλά όταν μπαίνει στον δρόμο του Πρωταθλητισμού, παύει να είναι απλώς Παιδί και γίνεται Αθλητής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι χάνει την παιδικότητά του. Δεν σημαίνει ότι παύει να έχει ανάγκες, συναισθήματα, φόβους, αμφιβολίες. Σημαίνει όμως ότι ο ρόλος του και ο ρόλος όσων το περιβάλλουν πρέπει να αλλάξει. Να αποκτήσει δομή, όρια, καθαρή λειτουργία. Να αποκτήσει, ταυτότητα.

Και σε αυτό το σημείο γεννιέται το πραγματικό ερώτημα:

Ποιος βλέπει το παιδί ως παιδί, Ποιος το βλέπει ως Αθλητή, και Ποιος τελικά πρέπει να καθοδηγεί την πορεία του;

Το παιδί που μπαίνει στο Dojo και το παιδί που επιλέγει να γίνει αθλητής

Όταν ένα παιδί ξεκινά το καράτε, ο ρόλος του Προπονητή είναι 100% παιδαγωγικός.

Διδάσκει αρχές, αξίες, σεβασμό, επαφή με το σώμα, επιμονή, κοινωνικοποίηση.

Ο Προπονητής είναι δάσκαλος, καθοδηγητής, πρότυπο.

Όμως όταν το παιδί δείξει το ενδιαφέρον, τη θέληση και την αγωνιστική φύση που χρειάζεται για να ενταχθεί σε αγωνιστική ομάδα, τότε ο ρόλος του προπονητή αλλάζει. Και πρέπει να αλλάξει.

Γιατί αγωνιζόμενος αθλητής δεν σημαίνει απλή συμμετοχή, σημαίνει δέσμευση.

Και η δέσμευση δεν μπορεί να γίνει με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζουμε ένα παιδί που έρχεται στο μάθημα για εκτόνωση ή για βασικές δεξιότητες.

Εδώ γεννιέται η πρώτη μεγάλη αλήθεια:

Όσο ο αθλητής εξελίσσεται, τόσο ο προπονητής παύει να είναι “δάσκαλος” και γίνεται “προπονητής”.

Και τόσο ο γονέας πρέπει να κάνει ένα βήμα πίσω.

“Το παιδί έρχεται για να μάθει. Ο αθλητής γεννιέται όταν αποφασίσει να προχωρήσει.”

Ο ρόλος του προπονητή: Δάσκαλος στην αρχή, Επιστήμονας στην πορεία

Ο Προπονητής δεν είναι μια φιγούρα συμπληρωματική.

Δεν είναι ο άνθρωπος που δίνει οδηγίες την ώρα της προπόνησης και μετά εξαφανίζεται.

Είναι αυτός που:

• χτίζει τη σωστή τεχνική,
• αναλύει την κίνηση,
• διαχειρίζεται τον φόβο του αθλητή,
• δημιουργεί αγωνιστική στρατηγική,
• παίρνει αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο,
• προστατεύει το σώμα του αθλητή,
• διαμορφώνει τη νοοτροπία του.

Όμως ένας αθλητής υψηλού επιπέδου χρειάζεται περισσότερα:

• αθλητικό ψυχολόγο, όχι γονεϊκή παρηγοριά,
• αθλητικό διατροφολόγο, όχι απλή “μαμαδίστικη φροντίδα”,
• αγωνιστικό προγραμματισμό, όχι παρεμβάσεις της στιγμής.

Η αγωνιστική εξέλιξη δεν είναι εικασία.

Δεν είναι “να δούμε πώς θα πάει”.

Είναι επιστήμη.

Και εδώ βρίσκεται το δεύτερο θεμέλιο αυτής της φιλοσοφίας:

Αν ζητάμε από ένα παιδί να λειτουργεί σαν αθλητής, τότε οφείλουμε όλοι να σταθούμε απέναντί του με επαγγελματισμό.

Όχι με συναισθηματισμούς που υπονομεύουν την εξέλιξή του.

“Ο προπονητής δεν διαμορφώνει μόνο τεχνική, διαμορφώνει ταυτότητα.”

Πού τελειώνει ο γονέας και πού αρχίζει ο προπονητής;

Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι για έναν γονέα.

Γιατί ένας γονέας βλέπει πάντα το παιδί του ως… παιδί.

Και αυτό είναι φυσιολογικό.

Όμως στο αγωνιστικό περιβάλλον, αυτή η οπτική μπορεί να γίνει καταστροφική.

Ο γονέας έχει τεράστια σημασία, αλλά μέσα σε συγκεκριμένα όρια.

Τι επιτρέπεται και τι όχι; 

✅ Επιτρέπεται ο γονέας να στηρίζει ψυχολογικά το παιδί του.

✅ Επιτρέπεται να φροντίζει την καθημερινότητά του.

✅ Επιτρέπεται να ενθαρρύνει, να συμμετέχει, να βρίσκεται παρών.

❌ Δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνει στον τρόπο προπόνησης.

❌ Δεν επιτρέπεται να αμφισβητεί αποφάσεις σε αγώνες.

❌ Δεν επιτρέπεται να σχολιάζει τεχνικές οδηγίες.

❌ Δεν επιτρέπεται να κρίνει τον προπονητή και ειδικά μπροστά στο παιδί.

❌ Δεν επιτρέπεται να δίνει οδηγίες,  ούτε πριν τον αγώνα, ούτε μετά.

Γιατί;

Γιατί κάθε διαφορετική φωνή από αυτή του Προπονητή είναι για τον Αθλητή… θόρυβος.

Και κάθε θόρυβος σκοτώνει την απόδοση.

“Η αγάπη του γονέα προστατεύει, η καθοδήγηση του προπονητή εξελίσσει.”

Μπορεί ο γονέας να παρέμβει στο έργο του προπονητή;

Ναι.

Αλλά μόνο όταν υπάρχει σοβαρός λόγος.

Και αυτός δεν είναι:

• η δυσαρέσκεια,
• η κουρασμένη μέρα του παιδιού,
• η άποψη ότι “κάτι άλλο θα ήταν καλύτερο”,
• μια κακή εμφάνιση σε έναν αγώνα.

Ο γονέας μπορεί και πρέπει να παρέμβει όταν:

• υπάρχει θέμα ασφάλειας,
• υπάρχει θέμα σεβασμού,
• υπάρχει ανάρμοστη συμπεριφορά.

Μέχρι εκεί.

Ο προπονητής δεν μπορεί να δουλέψει με “δεύτερη φωνή”.

Δεν μπορεί να αναπτυχθεί αγωνιστική παιδεία όταν ο αθλητής μπερδεύεται ανάμεσα σε δύο συστήματα καθοδήγησης.

“Η παρέμβαση έχει αξία μόνο όταν υπερασπίζεται την αλήθεια, όχι την άποψη.”

Τι συμβαίνει όταν ο γονέας δεν συνεργάζεται;

Ο αόρατος εχθρός του αθλητή

Αυτό είναι ένα θέμα που ελάχιστοι τολμούν να πουν ανοιχτά:

Ο προβληματικός γονέας μπορεί να “καταστρέψει” έναν αθλητή όχι από κακία, αλλά από άγνοια.

Όταν ο γονέας:

• μεταφέρει άγχος,
• σχολιάζει την προπόνηση,
• ψάχνει «καλύτερο» σύλλογο χωρίς βάση,
• αμφισβητεί τον προπονητή,
• συγκρίνει με άλλα παιδιά,
• προσπαθεί να επιβάλει προσωπικές απόψεις…

τότε ο αθλητής:

• μπερδεύεται,
• χάνει εμπιστοσύνη,
• παύει να ακολουθεί πρόγραμμα,
• χάνει την πειθαρχία,
• νιώθει ότι πρέπει να ικανοποιήσει δύο “αφεντικά”,
• και τελικά… σταματά να εξελίσσεται.

Και το χειρότερο;

Ο προπονητής όσο καλός κι αν είναι, δεν μπορεί να συνεχίσει τη διαδικασία με έναν αθλητή που “σέρνει” πίσω του την τοξικότητα μιας μη συνεργάσιμης οικογένειας.

Γι’ αυτό και πολλές φορές ένας προπονητής αναγκάζεται να παραδώσει δελτίο.

Όχι επειδή δεν θέλει το παιδί.

Αλλά επειδή δεν μπορεί να δουλέψει κάτω από συνθήκες που υπονομεύουν το σύνολο.

“Ο αθλητής προχωρά μόνο όταν η διαδρομή γύρω του είναι καθαρή από θόρυβο.”

Η αλήθεια είναι απλή και καθαρή:

Στην καθημερινότητα είναι παιδί.

Στο tatami είναι αθλητής.

Και αυτή η διπλή φύση είναι που κάνει το ταξίδι του τόσο μοναδικό.

Το παιδί χρειάζεται αγάπη, προστασία, σταθερότητα.

Ο αθλητής χρειάζεται πρόγραμμα, πειθαρχία, στόχο, απόλυτη καθοδήγηση.

Ο γονέας δίνει το πρώτο.

Ο προπονητής δίνει το δεύτερο.

Και όταν αυτοί οι δύο ρόλοι δεν μπλέκονται αλλά συνεργάζονται, τότε το παιδί, ο αθλητής,  μπορεί να φτάσει όσο μακριά αντέχει το όνειρό του.

“Παιδί στη ζωή, αθλητής στο tatami και τα δύο απαιτούν σεβασμό στη σωστή στιγμή.”

Η ευθύνη όλων μας, ο καθένας από το δικό του πρίσμα

Αν θέλουμε έναν αθλητή:

• να εξελιχθεί,
• να ωριμάσει,
• να χτίσει χαρακτήρα,
• να αντέξει στο υψηλό επίπεδο,
• να βρει τη θέση του στον κόσμο…

τότε πρέπει όλοι να αναλάβουμε τον δικό μας ρόλο με σεβασμό.

Ο γονέας:

να στηρίζει χωρίς να παρεμβαίνει.

Ο προπονητής:

να εκπαιδεύει χωρίς να φείδεται χρόνου ή κόπου.

Ο αθλητής:

να εμπιστεύεται και να προσπαθεί.

Μόνο έτσι δημιουργείται ένα δυνατό τρίγωνο, ένα τρίπτυχο που οδηγεί σε αληθινή επιτυχία και κυρίως σε ένα παιδί που μεγαλώνει σωστά όχι μόνο στο καράτε, αλλά και στη ζωή.

“Η επιτυχία δεν είναι ατομική υπόθεση, είναι αποτέλεσμα κοινής πορείας και καθαρών ρόλων.”

Τελικά, Παιδί ή Αθλητής;

Η απάντηση δεν είναι μία. Είναι δύο.

Και είναι και οι δύο σωστές, αρκεί να ξέρουμε πότε ισχύει η καθεμία.

Το παιδί μέσα του χρειάζεται την οικογένειά του.

Ο αθλητής μέσα του χρειάζεται τον προπονητή του.

Και το πιο δυνατό μέλλον χτίζεται όταν αυτοί οι δύο κόσμοι δεν συγκρούονται, αλλά συνεργάζονται αρμονικά.

Όταν ο γονέας εμπιστεύεται.

Όταν ο προπονητής καθοδηγεί.

Όταν ο αθλητής αφιερώνεται.

Τότε και μόνο τότε, γεννιέται η πραγματική αριστεία.

Τότε δημιουργείται αυτό που όλοι θέλουμε:

ένα παιδί που ανθίζει και ένας αθλητής που μεγαλουργεί.

“Η πορεία από το παιδί στον αθλητή δεν είναι μετάβαση, είναι αποκάλυψη. Αποκάλυψη δύναμης, χαρακτήρα και ευθύνης. Κι όταν ο γονέας στηρίζει χωρίς να παρεμβαίνει, και ο προπονητής καθοδηγεί χωρίς να υποχωρεί, τότε το παιδί βρίσκει τον δρόμο του και ο αθλητής βρίσκει το μέλλον του. Γιατί η αριστεία δεν γεννιέται από όσους φωνάζουν, αλλά από όσους στέκονται στη θέση τους με σεβασμό, συνέπεια και κοινό όραμα και η αρμονία γεννιέται όταν οι ρόλοι γίνονται καθαροί.”

Τριαντάφυλλος Βασίλης 

Προπονητής Καράτε αναγνωρισμένος από την Γενική Γραμματεία Αθλητισμού και την Παγκόσμια Ομοσπονδία Καράτε (W.K.F), Προπονητής Ειδικής Αγωγής με ειδίκευση στα παιδιά.